بررسی تأثیر فعالیت‌های مدیریت منابع انسانی بر عملکرد سازمانی با نقش میانجی فرهنگ سازمانی، تعهد سازمانی و حفظ کارکنان (مورد مطالعه: دانشگاه‌های آزاد استان فارس)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مدیریت دولتی- گرایش تطبیق و توسعه، رییس آموزش و توسعه منابع انسانی شرکت مجتمع صنایع الومینیم جنوب(سالکو)

2 کارشناسی ارشد. گروه مهندسی کشاورزی، دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین، شیراز، ایران

چکیده

کارکنان هر سازمان به عنوان ارزشمندترین دارایی آن تلقی شده و عملکرد ایشان، تاثیر زیادی در حرکت به سوی اهداف و تحقق رسالت سازمان دارد. در این راستا مدیریت منابع انسانی، با وظایفی از قبیل جذب، نگهداری، پرورش و ارتقای نیروهای انسانی توانمند، نقش بسیار مهمی در این زمینه ایفا می کند. هدف از پژوهش حاضر تأثیر فعالیت‌های مدیریت منابع انسانی بر عملکرد سازمانی با نقش میانجیگری فرهنگ سازمانی، تعهد سازمانی و حفظ کارکنان در دانشگاه‌های آزاد استان فارس بود. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و ازنظر گردآوری داده‌ها، پرسشنامه ای بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه مدیران دانشگاه‌های آزاد استان فارس بود که با استفاده از جدول مورگان و روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای با تخصیص متناسب تعداد 100 نفر به‌ عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. برای تعیین روایی و پایایی ابزار پرسشنامه مذکور به ترتیب از روشهای روایی همگرا، ضریب آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی استفاده شد که بر این اساس روایی و پایایی تأیید شد. نتایج آزمون معادلات ساختاری نشان داد که از دیدگاه مدیران دو متغیر فرهنگ سازمانی و تعهد سازمانی بر تاثیر بین مدیریت منابع انسانی و عملکرد سازمان اثر میانجی و معنادار دارد اما حفظ کارکنان بر رابطه مذکور اثر میانجی ندارد.

واژگان کلیدی: مدیریت منابع انسانی، عملکرد سازمانی، فرهنگ سازمانی، تعهد سازمانی، حفظ کارکنان.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی‌نژاد رفسنجانی، میثم و شاکری، اقبال (1389)، مروری بر نقش فرهنگ در موفقیت پروژه‌های صدور خدمات فنی و مهندسی، ششمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه.
احمدی، ک، کاو سی، ا، صهری، ح.(1388). بررسی فرهنگ سازمانی و رابطه آن با الگوی تصمیم گیری مدیران، پژوهش های مدیریت.
اصغری زاده، عزت اله، سعیدی نژاد، مجید.(1390). عوامل مؤثر بر تعهد سازمانی مطالعه موردی: اعضای جهاددانشگاهی، کاوش های مدیریت بازرگانی، پاییز و زمستان 1390، دوره  3، شماره  6، از صفحه 105 تا صفحه 122.
باقری مسلم، تولایی روح اله. (1389). بررسی تاثیر تعهد سازمانی بر عملکرد سازمان ها. توسعه انسانی پلیس. 7(30)، 73-96.
توکلی نژاد، حسن، جزنی، نسرین، معمارزاده طهران، غلامرضا و افشارکاظمی، محمدعلی(1395). شناسایی و اولویت بندی عوامل مؤثر در نگهداشت کارکنان، فصلنامه ی پژوهش های مدیریت منابع انسانی، 4(24)، 185-155.
حاج کریمی، عباسعلی رحیمی، فرج اله (۱۳۹۴). بررسی تأثیر اقدامات مدیریت منابع انسانی بر عملکرد سازمانی، تهران، نخستین کنفرانس بهبود و تحول اداری، صص ۳-۱۱.
حسینی سیدمهدی، مهدی زاده اشرفی علی. (1389). شناسایی عوامل موثر بر تعهد سازمانی. پژوهشگر (مدیریت)، 7(18)، 9-16.
خان محمدی، بهناز و لعلی، منا.(1393). بررسی عوامل مؤثر مدیریت منابع انسانی بر بهبود و ارتقای کارایی کارکنان (مورد مطالعه: بانک کشاورزی استان زنجان)،دومین همایش ملی مهندسی صنایع و مدیریت پایدار، اصفهان.
خدرویسی، حسین، رنگریز، حسن، صلواتی، عادل، سلطان پناه، هیرش.(1398). شناسایی و بررسی عوامل مؤثر بر عملکرد سازمانی تحول آفرین، مدیریت نوآوری در سازمان‌های دفاعی، بهار 1398، دوره 2، شماره  3، از صفحه 143 تا صفحه 166.
دعاگویان، داوود، ابراهیم نژاد، ناصر، فقیهی، سید احمد، گرجیان، محمدمهدی.(1398). بررسی تأثیر رضایت شغلی و تعهد سازمانی در کاهش تخلفات شغلی پلیس از منظر اسلام، انتظام اجتماعی، سال یازدهم، شماره 3. 20-34.
سیدجوادین، سیدرضا، عابدی، احسان، یزدانی، حمید رضا و پور ولی، بهروز. (1392). بررسی نقش میانجی اعتماد و تعهد سازمانی در رابطه بین عدالت سازمانی و رفتارهای شهروندی سازمانی در بیمارستانها. نشریه مدیریت بازرگانی، 1 ( 5 ،) 118-105.
شفقت، ابوطالب، زاهدی، محمد جواد، نازک تبار، حسین. (1392). تاثیر تعهد سازمانی بر عملکرد شرکت های صنعتی بر اساس الگوی می یر و همکاران. بهبود مدیریت، 7(1)، 12-28.
شکاری، غلامعباس، بابائی، محمدرضا، رحمدل، هادی.(1394). بررسی و شناخت عوامل مؤثر بر بهبود و ارتقا فرهنگ سازمانی مطالعه موردی در نظام بانکی دولتی،چهارمین کنفرانس ملی مدیریت و حسابداری،تهران.
عطایی، مجتبی، طیب، جمشید، نوروزپورمهریان، سیدحامد، ابراهیم پراور، ابراهیم.(1394) تعهد سازمانی، مقاله کنفرانس: اولین کنفرانس بین‌المللی مدیریت و حسابداری با رویکرد ارزش‌آفرینی.
فرنیا، محمدعلی، حسن پور، مینا.(1390). بررسی رابطه بین فرهنگ سازمانی و مدیریت مشارکتی در دبیرستآن‌های دخترانه شهر تبریز در سال تحصیلی 88-87، آموزش و ارزشیابی (علوم تربیتی) سال چهارم زمستان 1390 شماره 16.
قدوسی، پرویز و ربیعی، زهرا (1394)، تأثیر فرهنگ سازمانی بر توسعۀ تیم‌های پروژه‌های ساخت، یازدهمین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه.
کیاکجوری، ک، جعفر نژاد، ا، حسین زاده، ع.(1389). تبیین رابطه بین فرهنگ سازمانی و رضایت شغلی، پژوهشنامه مدیریت اجرایی، 10(2)، 20-33.
معینیان، بهمن، الیاسی، مهدی، بامداد صوفی، جهانیار، سید نقوی، میر علی. (1400). طراحی الگوی حفظ و نگهداری کارکنان دانشی در شرکت های دانش‌بنیان تولیدی (مطالعه موردی: شرکت های فناوری اطلاعات و ارتباطات و بیوتکنولوژی). مدیریت منابع انسانی پایدار، 3(4)، 89-111.
مهدیه، امید، سبزی، مهناز. (1396). بررسی رابطه بین وظایف مدیریت منابع انسانی و تعهد سازمانی: مطالعه موردی در دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه. پرستار و پزشک در رزم. ۵(۱۷)، ۶۰-۶۸.
مهدیه، امید، و سبزی، مهناز. (1396). بررسی رابطه بین وظایف مدیریت منابع انسانی و تعهد سازمانی: مطالعه موردی در دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه. پرستار و پزشک در رزم، 5(17 )، 60-68.
وفاخواه، شادی، یار احمدی، مرتضی، تمجید یامچلو، علی رضا. (1397). بررسی تأثیر گونه‌های فرهنگ سازمانی بر فرایندهای مدیریت منابع انسانی پروژه. پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 10(2)، 49-72.
قربانی زاده، وجه اله، خیراندیش، مهدی، عدنان راد، اعظم.(1396). عوامل مؤثر بر حفظ کارکنان دانشی با هدف توسعه برنامه‌های کیفیت زندگی کاری در موسسه مطالعات بین‌المللی انرژی، مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت ۱۳۹۶، ۸ (۳۲) :۱۴۹-۱۷۶.
امجدی، غلامرضا، دانش فرد، کرم الله، محمدداودی، امیرحسین.(1397). آسیب شناسی حفظ و نگهداری کارکنان حرفه ای با رویکرد اخلاق سازمانی در شرکت ملی نفت، پژوهش های اخلاقی سال هشتم تابستان 1397 شماره 4 (پیاپی 32).
شیرازی، علی. (۱۳۹۲)، استخدام و حفظ بهترین کارکنان، انتشارات سازمان مدیریت صنعتی، تهران.
جهانگیری، علی، مهر علی، امیر هوشنگ.(1387). شناسایی و اولویت بندی عوامل مؤثر برحفظ و نگهداشت کارکنان متخصص سازمان ساصد، 8(29)، 37-56.
Ahakwa, I., Yang, J., Tackie, E. A., & Atingabili, S. (2021). The Influence of Employee Engagement, Work Environment and Job Satisfaction on Organizational Commitment and Performance of Employees: A Sampling Weights in PLS path Modelling. SEISENSE Journal of Management, 4(3), 34-62.
Akhtar, S, Ding, D Z, and Ge G L (2009), Effects of Inter- and Intra-hierarchy Wage Dispersions on Firm Performance in Chinese Enterprises. International Journal of Human Resource Management, Vol. 20, No. 11, 2370-2381.
Baljinder, K., Satwinder, S., Garg, B. R., Singh, J. M., & Jasdev, S. (2012). Enhancing water productivity through on-farm resource conservation technology in Punjab agriculture. Agricultural Economics Research Review, 25(1), 79-85.
Barba-Aragón, M. I., & Jiménez-Jiménez, D. (2020). HRM and radical innovation: A dual approach with exploration as a mediator. European Management Journal, 38(5), 791-803.
Bell, M., & Sheridan, A. (2020). How organisational commitment influences nurses’ intention to stay in nursing throughout their career. International Journal of Nursing Studies Advances, 2, 100007.
Benkhoff, B. (1997). Ring commitment is costly: new approaches establish the missing link between commitment and performance. Human Relation. 50, 6, pp. 701– 726.
Cho, Y. J., & Lewis, G. B. (2012). Turnover intention and turnover behavior: Implications for Retaining Federal Employees. Review of Public Personnel Administration, 32, 4.
Costa, P., Harris, L., Rothstein, D. H., Beckman, M., Flynn, W., Hoffman, A., ... & Schwaitzberg, S. D. (2020). Dissecting a department of surgery: Exploring organizational culture and competency expectations. The American Journal of Surgery.
Ekasari, P. A., Noermijati, N., & Dewanto, A. (2020). Organizational culture: A key factor to improve nurse performance. Enfermería Clínica, 30, 118-122.
El-Nahas, T., Abd-El-Salam, E. M., & Shawky, A. Y. (2013). The impact of leadership behaviour and organisational culture on job satisfaction and its relationship among organisational commitment and turnover intentions. A case study on an Egyptian company. Journal of Business and Retail Management Research, 7(2), 13–43.
Fey, C.F., Morgulis-Yakushev, S., Bjorkman, I., and Park, H.J. (2008) Opening the Black Box of the Relationship between HRM Practices and Firm Performance: A Comparison of MNC Subsidiaries in the USA, Finland, and Russia. Journal of International Business Studies Vol. 40.pp. 690-712
Ghosh, Debjani & Gurunathan, L. (2015). Do commitment based human resource practices influence job embeddedness and intention to quit. IIMB Management Review, 27, 240–251.
Gong, Y., Law, K. S., Chang, S., & Xin, K. R. (2009). Human resources management and firm performance: The differential role of managerial affective and continuance commitment. Journal of Applied Psychology, 94(1), 263.
Hamann, P. M., & Schiemann, F. (2021). Organizational performance as a set of four dimensions: An empirical analysis. Journal of Business Research, 127, 45-65. van den 
Iatagan, M., Dinu, C., & Stoica, A. M. (2010). Continuous training of human resources – a solution to crisis going out, Procedia Social and Behavioral Sciences. 2.5139–5146.
Iljins, J., Skvarciany, V., & Gaile-Sarkane, E. (2015). Impact of organizational culture on organizational climate during the process of change. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 213, 944-950.
Jaeger, M, Adair. D (2016). Organisational culture of construction project managers in the GCC countries. Engineering, Construction and Architectural Management. Vol. 20 No. 5, pp. 461-473.
Kazlauskaite, R., Buciuniene, I., & Turauskas, L. (2012). Organisational and psychological empowerment in the HRM‐performance linkage. Employee Relations.
Kozlenkova, I. V., Samaha S., and Palmatier R. W., (2014), Resource-Based Theory in Marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, Vol. 42 (1), pp. 1-21
Kurdi, B., & Alshurideh, M. (2020). Employee retention and organizational performance: Evidence from banking industry. Management Science Letters, 10(16), 3981-3990.
Lapiņa, I., Kairiša, I., & Aramina, D. (2015). Role of organizational culture in the quality management of university. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 213, 770-774.
Leithy, W. E. (2017). Organizational culture and organizational performance. International Journal of Economics & Management Sciences, 6(42), 1-10.
Morley, M. J., Gunnigle, P., O'Sullivan, M., & Collings, D. G. (2006). New directions in the roles and responsibilities of the HRM function. Personnel Review.
Noe, R. A., Hollenbeck, J. R., Gerhart, B., & Wright, P. M. (2017). Human resource management: Gaining a competitive advantage. New York, NY: McGraw-Hill Education.
Palacios-Marqués, D., García, M. G., Sánchez, M. M., & Mari, M. P. A. (2019). Social entrepreneurship and organizational performance: A study of the mediating role of distinctive competencies in marketing. Journal of Business Research, 101, 426-432.
Piwowar-Sulej, K., Ba˛k-Grabowska, D. (2018). Enterprise boundaries in the area of human resources. Argumenta Oeconomica 41. https://doi.org/10.15611/ aoe.2018.2.16.
Rahaman, M. S., Abdul, M., & Rahman, M. M. (2016). Organizational Commitment: Do Employees’ Compensations and Benefits Matter. Journal of Business and Management, 10, 135-141.
Rahman, W., Nas, Z. (2013). Employee development and turnover intention: theor validation, European. Journal of Training and Development, 37 (6), 564-579.
Rivard, S., & Huff, S. L. (1988). Factors of success for end-user computing. Communications of the ACM, 31(5), 552-561.
Sánchez, A. A., Sánchez Marín, G., & Morales, A. M. (2015). The mediating effect of strategic human resource practices on knowledge management and firm performance. Revista Europea de Dirección y Economía de la Empresa 24. 138–148.
Sattar, T., Ahmad, K., & Hassan, S. M. (2015). Role of human resource practices in employee performance and job satisfaction with mediating effect of employee engagement. Pakistan Economic and Social Review, 81-96.
Şendoğdu, A. A., Kocabacak, A., & Guven, S. (2013). The relationship between human resource management practices and organizational commitment: A field study. Procedia - Social and Behavioral Sciences 99. 818 – 827.
Sepahvand, R., & Bagherzadeh Khodashahri, R. (2021). Strategic Human Resource Management Practices and Employee Retention: A Study of the Moderating Role of Job Engagement. Iranian Journal of Management Studies, 14(2), 437-468.
Singh, S.K., Singh, A.P. (2019). Interplay of organizational justice, psychological empowerment, organizational citizenship behavior, and job satisfaction in the context of circular economy. Manag. Decis. 57, 937e952. https://doi.org/ 10.1108/MD-09-2018-0966.
Sui Pheng, L, Yuquan, S (2014). An exploratory study of Hofstede’s cross-cultural dimensions in construction projects. Management Decision 40/1 [2002] 7±16
Wright, P. M. & Gardner, T. M.( 2003). The human resource-firm performance relationship: methodological and theoretical challenges. In D. Holman, T. D. Wall, C. W. Clegg, P.
Yiing, L. H., & Ahmad, K. Z. B., (2009). The moderating effects of organizational culture on the relationships between leadership behaviour and organizational commitment and between organizational commitment and job satisfaction and performance. Leadership & Organization Development Journal.Vol. 30 (1). 53-86.
Zeydan, C., Colpan, C. & Cobanoglu. A.(2011). “combined methodology for supplier selection and performance evaluation. Expert Systems with Applications”,