علم مدیریت در صنعت

علم مدیریت در صنعت

تبیین گسست تورم و نقدینگی با استفاده از توابع مفصل در اقتصاد ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 استاد اقتصاد،دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استادیار اقتصاد، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 دانشیار اقتصاد،دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده
هدف این پژوهش، تبیین گسست میان رشد نقدینگی و تورم در اقتصاد ایران و بررسی غیرخطی بودن این رابطه است. با بهره‌گیری از توابع مفصل، وابستگی‌های نامتقارن و دُم‌دار میان متغیرها در دوره ۱۳۵۷ تا ۱۴۰۲ تحلیل شد. داده‌های ماهانه از منابع رسمی گردآوری و با نرم‌افزارهای تخصصی بررسی شدند. نتایج نشان داد که رابطه نقدینگی و تورم مثبت، معنادار اما رژیم‌محور و غیرخطی است. ضرایب همبستگی ساده وجود ارتباط را تأیید کردند، اما برآوردهای مفصل نشان داد که شدت این وابستگی در شرایط بحران، شوک ارزی و تحریم افزایش می‌یابد. آزمون‌های شکست ساختاری پنج نقطه گسست عمده (سال‌های ۱۳۶۸، ۱۳۷۳، ۱۳۸۴، ۱۳۹۱ و ۱۳۹۷) را شناسایی کردند که هم‌زمان با تحولات کلان اقتصادی بوده‌اند. مدل Student-t Copula بهترین برازش را داشت و وابستگی قوی در دُم‌های توزیع را تأیید کرد؛ به‌گونه‌ای که در دوره‌های تورمی شدید، هم‌جهتی بیشتری مشاهده شد. مدل مفصل در پیش‌بینی تورم دقت بالاتری نسبت به مدل‌های کلاسیک ARIMA و VAR داشت. یافته‌ها نشان می‌دهد که این رابطه ثابت و خطی نیست، بلکه تحت تأثیر رژیم‌های سیاستی، شوک‌های خارجی و شرایط ساختاری تغییر می‌کند؛ بنابراین، اتکا به الگوهای سنتی برای تبیین تورم در ایران تصویر دقیقی ارائه نمی‌دهد.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 30 تیر 1405
  • تاریخ اولین انتشار 30 تیر 1405
  • تاریخ انتشار 01 تیر 1405